Konya Organize Sanayi — Fabrika Çatısında Sprey Poliüretan Köpük Yalıtımı

Karşılaşılan problem

Üretim alanının belirli bölgelerinde, özellikle sabah saatlerinde çatıdan damlama bildirildi. Damlama yağmurdan bağımsız olarak, dışarısı kuruyken de görülüyordu. Yaz aylarında ise çatıya yakın çalışma bölgelerinde sıcaklık dayanılmaz seviyeye çıkıyor, üretim personeli öğle saatlerinde alanı kullanamıyordu.

Muhtemel kök neden

Yağmursuz havada da damlama olması, sızıntıdan çok yoğuşmaya işaret eder. Yalıtımsız trapez sac, dışarıdaki soğuğu doğrudan iç yüzeye taşır. İçeride üretimden ve personelden çıkan nemli hava bu soğuk yüzeye değince yoğuşur ve damla hâlinde düşer. Aynı sac, yazın da güneş ısısını doğrudan içeri aktardığı için sıcaklık problemi ve yoğuşma problemi tek kök nedenin iki yüzüdür: yalıtımsız metal yüzey.

Keşif ve yüzey kontrolü

Yerinde keşifte çatı altı erişimi, mevcut aşık ve makas düzeni, sac profil derinliği, aydınlatma ve havalandırma açıklıklarının konumu incelenir. Damlama bildirilen bölgeler işaretlenir; damlamanın vida deliği/ek yeri kaynaklı sızıntı mı yoksa yüzey geneline yayılmış yoğuşma mı olduğu ayırt edilir. Termal kamera taramasıyla soğuk yüzey dağılımı ve varsa ısı köprüleri kayda alınır. Sac yüzeyindeki pas, yağ ve gevşek boya durumu ile elektrik tesisatı, sprinkler ve kablo kanallarının güzergâhı belirlenir.

Seçilen sistem ve çözüm

Çatı altından, aşıklar arası dâhil tüm iç yüzeye kapalı hücreli sprey poliüretan köpük uygulaması. Sistem tercihi bilinçlidir: sprey köpük yüzeye yapışarak sürekli ve eksiz bir katman oluşturur, bu sayede hem ısı geçişini yavaşlatır hem de nemli iç havanın soğuk sac yüzeye ulaşmasını keser. Yoğuşma probleminde belirleyici olan ikinci özelliktir; plaka tipi malzemelerde kaçınılmaz olan ek yerleri, yoğuşmanın sürdüğü noktalar hâline gelir.

Yüzey hazırlığı

Sac yüzeydeki toz, yağ ve gevşek pas temizlenir. Yapışmayı bozacak gevşek boya bölgeleri alınır. Yüzey nemi ölçülür; ıslak yüzeye uygulama yapılmaz. Elektrik tesisatı, aydınlatma armatürleri, sprinkler başlıkları, kablo kanalları ve havalandırma açıklıkları maskelenir. Üretim hattı ve makineler örtülür; uygulama alanı üretimden ayrılır.

Uygulama aşamaları

1. Alan güvenliği kurulur; yükseklikte çalışma ekipmanı ve havalandırma sağlanır.
2. Maskeleme ve örtme tamamlanır.
3. Ortam ve yüzey sıcaklığı ile bağıl nem ölçülür, uygun aralıkta değilse beklenir.
4. Deneme paso ile yapışma ve köpürme davranışı kontrol edilir.
5. Köpük ince pasolar hâlinde, kat kat püskürtülür.
6. Aşık kenarları, birleşim noktaları ve detay bölgeleri elle tamamlanır.
7. Her kat sonrası kalınlık kontrol edilir.
8. Uygulama sonrası maskeleme kaldırılır, alan temizlenir.

Uygulama sırasında

Kritik detaylar ve riskler

• Tek kalın paso yerine ince ve çok pasolu uygulama: kalın paso iç ısınmaya, büzülmeye ve yapışma kaybına yol açar.
• Aşık ve makas birleşimleri: bu noktalar atlanırsa yoğuşma tam orada devam eder.
• Yüzey nemi ve çiy noktası: ıslak veya çiy noktasına yakın yüzeyde yapışma güvenilir olmaz.
• Aydınlatma ve sprinkler: köpük bunların üzerini kapatmamalıdır.
• Havalandırma: uygulama sırasında ve sonrasında alan havalandırılmalıdır.
• Yangın davranışı: açıkta kalan poliüretan yüzey için yürürlükteki mevzuat ve proje şartnamesine göre koruyucu katman gerekip gerekmediği değerlendirilir.

Kontrol ve teslim ölçütleri

• Kalınlık ölçümü birden fazla noktadan yapılır ve kayda alınır.
• Gözle muayenede boşluk, atlanmış bölge, sarkma ve yapışma kusuru aranır.
• Aşık ve birleşim detayları ayrıca kontrol edilir.
• Aydınlatma, sprinkler ve havalandırma açıklıklarının kapatılmadığı doğrulanır.
• Uygulama sonrası ilk soğuk sabahta yoğuşma gözlemi yapılır.
• Alan temizliği ve atık kaldırma tamamlanır.

Doğru uygulandığında beklenen sonuç

Doğru uygulandığında sac iç yüzeyi artık doğrudan soğumaz; nemli iç hava soğuk metalle temas etmediği için yoğuşmanın oluştuğu yüzey ortadan kalkar. Yaz aylarında çatıdan içeri geçen ısı yavaşlar ve çatıya yakın çalışma bölgelerindeki sıcaklık farkı azalır.

Beklenen fayda

Bu tip bir uygulamanın genel faydası üç başlıkta toplanır: damlamaya bağlı ürün, makine ve elektrik tesisatı riskinin azalması; çatıya yakın alanlarda çalışma konforunun iyileşmesi; ısıtma ve soğutma yükünün düşmesi. Sağlanacak tasarruf miktarı yapının kullanım biçimine, mevcut ısıtma sistemine ve uygulanan kalınlığa göre değişir; yerinde ölçüm yapılmadan kesin bir yüzde verilmez.

Bakım ve kullanım notu

Kapalı hücreli köpük bakım gerektiren bir yüzey değildir, ancak yılda bir kez gözle kontrol önerilir. Çatıya sonradan yapılacak vida, askı veya tesisat müdahalelerinde köpük katmanının delinmemesine dikkat edilmelidir; delinen noktalar aynı sistemle onarılmalıdır. Havalandırma açıklıklarının kapatılmamış olması sürdürülmelidir.